Opony

Wyważanie kół – wszystko, co musisz wiedzieć

Nieprawidłowe wyważenie kół może mieć wiele negatywnych skutków. Warto więc wiedzieć, na czym polega ta czynność i jak przekłada się na eksploatację auta. Odpowiednio dobrane felgi wraz z oponami są jednym z najważniejszych systemów bezpieczeństwa w każdym samochodzie. Od ich właściwego dopasowania i wyważenia zależą właściwości trakcyjne. Ma to bezpośrednie przełożenie na pewność prowadzenia oraz komfort jazdy. Wyważenie kół polega na równomiernym rozkładzie masy felgi i opony w taki sposób, aby masa koła na oś pojazdu po zamontowaniu została rozłożona wokół środka obrotu. Nawet niewielkie dysproporcje wagi w poszczególnych fragmentach obwodu koła stają się znaczące, kiedy weźmiemy pod uwagę ogromne prędkości obrotowe i działające na nie siły odśrodkowe.

Po czym rozpoznać niewyważone koła?

Niewłaściwego wyważenia kół najczęściej można doświadczyć podczas jazdy z większą prędkością. Już przy 100–120 km/h na kierownicy są odczuwalne drgania generowane przez przednie koła. Natomiast następstwem niewyważenia kół tylnej osi mogą być wibracje karoserii, a także zarzucanie tylnej części pojazdu podczas szybkiego pokonywania ostrych zakrętów. Wspólnym rezultatem niewyważenia niezależnym od miejsca występowania może być nierównomierne zużycie bieżnika. Zwykle objawia się ono bardziej wytartymi miejscami w części opony, w której odchylenie masy jest większe od środka ciężkości. Oznacza to, że bieżnik będzie bardziej zdarty w miejscu, w którym zachodzą wyraźne dysproporcje np. zgrubienie niewielkiego odcinka drutówki, który tworzy wewnętrzny oplot opony. Ponadto w czasie jazdy z niewyważonymi kołami do uszu kierowcy może dobiegać niejednostajny szum. Powodem tego zjawiska dźwiękowego jest różnica w nacisku opony na podłoże.

Jakie są przyczyny niewłaściwego wyważenia kół?

Wyróżniamy dwie główne przyczyny niewłaściwego wyważenia kół. Pierwszą z nich mogą być ciężkie lub lekkie miejsca na oponie, które powodują statyczny lub dynamiczny brak wyważenia. Nawet niewielkie odchylenie masy opony względem jej środka ciężkości sprawi, że koło nie będzie toczyć się równomiernie i w trakcie obrotu zacznie wykonywać ruchy oscylacyjne w górę i w dół. Jest to typowy przykład statycznego braku wyważenia. Natomiast dynamiczny brak wyważenia pojawia się w momencie, w którym środek obrotu opony i koła mają różną masę. W tym wypadku koło zachowuje się nienaturalnie i podobnie, jak w przypadku statycznego niewyważenia, porusza się w górę i w dół.

Skutkiem niewyważenia są bicia radialne lub poprzeczne. Pierwsze z nich jest wynikiem niewłaściwego osadzenia drucianego oplotu opony na obręczy bądź niedokładnego ułożenia innych komponentów, z których zbudowano oponę. Wówczas podobnie jak we wcześniejszym przypadku koło w momencie obrotu będzie wychylało się w górę i w dół. Często wyważenie okaże się niemożliwe i będzie stanowić podstawę do wymiany opony z powodu tzw. wady fabrycznej. Inne następstwo nieregularności masy opon to bicie poprzeczne, które objawia się podczas obrotu wychylaniem koła na boki. Ponadto przyczyny niewyważenia mogą leżeć również po stronie układu jezdnego.

Niewyważenie powstałe w czasie eksploatacji

Jazda po niskiej jakości drogach może doprowadzić do utraty prawidłowego wyważenia koła. Najczęściej przyczyną jest wjazd ze znaczną prędkością w wyrwę w jezdni, studzienkę lub najazd na krawężnik. W zależności od siły, z jaką koło najedzie na przeszkodę, może dojść do uszkodzenia amortyzatora lub felgi. Zwykle prowadzi to do zmiany środka ciężkości i masy wokół osi obrotu. Powoduje to bicie opon i przenosi drgania na kierownicę lub karoserię podczas jazdy. Stąd też zaleca się kontrolę wyważenia po każdym takim zdarzeniu. To pozwoli ustrzec się przed wieloma poważnymi konsekwencjami.

Jakie są skutki jazdy z niewyważonymi kołami?

Niezależnie od tego, czy koła zostaną źle wyważone z powodu wady w budowie opony lub felgi czy też w następstwie zderzenia z przeszkodą, skutki jazdy będą podobne. Poza drganiem kierownicy i karoserii z pewnością zauważymy pogorszoną sterowność samochodu w czasie jazdy i hamowania. Auto może „ściągać” na boki, a także z opóźnieniem reagować na ruchy kierownicy. Jazda tego typu jest nie tylko niebezpieczna, ale dodatkowo powoduje szybsze zużywanie się elementów zawieszenia i opon. Ponadto niewyważone koła mogą mieć mniejszą przyczepność podczas złych warunków atmosferycznych, co bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo. Oczywiście niewielki brak wyważenia nie dyskwalifikuje koła do eksploatacji, ale różnica nie może być większa niż 5 g na koło.

Kiedy trzeba wyważyć koła?

Zaleca się wyważać koła każdorazowo, kiedy opona jest zdejmowana z felgi – najczęściej więc podczas sezonowej wymiany ogumienia. O wyważaniu kół nie powinni zapominać kierowcy, którzy mają dwa komplety felg z oponami zimowymi i letnimi. Koła w czasie jazdy mogą stracić prawidłowe wyważenie z powodu uszkodzenia felgi lub ścierania się bieżnika. Ponowne ich założenie nastąpi po sezonie, może więc nie zapewnić właściwych parametrów jazdy. Z tego samego powodu zaleca się też kontrolę stanu wyważenia w czasie eksploatacji raz na 10–15 tys. km. Dzięki temu zapewnimy sobie najlepsze właściwości trakcyjne, zabezpieczymy zawieszenie i opony przed przyśpieszonym zużyciem.

Motointegrator radzi:

  • drgania kierownicy i karoserii podczas jazdy z wyższą prędkością mogą być oznaką niewyważenia kół,
  • wyważaj koła podczas sezonowej wymiany ogumienia i kontroluj ten parametr w czasie eksploatacji auta,
  • pamiętaj, że niewyważone koła przyspieszają zużycie zawieszenia oraz opon, a także pogarszają parametry trakcyjne auta.

Artykuły powiązane